Δευτέρα, 24 Δεκεμβρίου 2007

Τέσσερις αφελείς απορίες

αφελής απορία 1η
Ο Σουλτάνος έκρινε πως ο Πατριάρχης δεν ήταν ξένος προς την επανάσταση των Ελλήνων και ότι δε χρησιμοποίησε την εξουσία του να συγκρατήσει τους Έλληνες. (...) Η σκληρή και αναιτιολόγητη αντίδραση του σουλτάνου εναντίον της θεσμοθετημένης ηγεσίας του έθνους ...(σελ. 24)

Διατύπωση Πυθίας: Ήταν ξένος προς την επανάσταση ο Πατριάρχης ή όχι; όφειλε να συγκρατήσει του Έλληνες ώστε να μην επαναστατήσουν και γιατί; Η αντίδραση του σουλτάνου χαρακτηρίζεται αναιτιολόγητη γιατί πράγματι ο Πατριάρχης ήταν ξένος προς την Επανάσταση; ή γιατί δεν όφειλε να τους συγκρατήσει; Πώς ο Πατριάρχης αποτελούσε θεσμοθετημένη ηγεσία στην Οθωμανική αυτοκρατορία, από ποιον αντλούσε μια τέτοια θέση; Τελικά, ο Πατριάρχης αποτελούσε θεσμό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας;

αφελής απορία 2η
Ως θεσμοθετημένοι ηγέτες και υπεύθυνοι για τη νομιμοφροσύνη των Ελλήνων υπηκόων του σουλτάνου, οι πρόκριτοι, οι ιεράρχες και οι καπετάνιοι ... έκριναν δε ότι ήταν απαραίτητη η προβολή της επανάστασης ως εξέγερσης συνετών νοικοκυραίων, όχι ριζοσπαστών που στρέφονταν κατά των νόμιμων ηγεμόνων τους. (σελ. 25-26)

Κι άλλος χρησμός: Πάλι οι θεσμοθετημένοι ηγέτες. Αλλά και επιπλέον απορίες. Ποιοι είναι οι καπετάνιοι; οι ιδιοκτήτες των καραβιών – εφοπλιστές των νησιών; ή οι γνωστοί ως καπεταναίοι / κλεφτοκαπεταναίοι; Πάλι αυτοί έκριναν, όπως έκρινε και πριν ο σουλτάνος (ο ιστοριογράφος τι κρίνει;) Πώς συνταιριάζουν επανάσταση και συνετοί νοικοκυραίοι; Μήπως επειδή το έκριναν οι θεσμοθετημένοι ηγέτες; ποιοι είναι οι νόμιμοι ηγεμόνες των εξεγερμένων συνετών νοικοκυραίων; που αν ήταν ριζοσπάστες, που μπορεί και να ήταν αλλά δεν έπρεπε να προβληθούν ως τέτοιοι, θα στρέφονταν, που μπορεί και να στράφηκαν, εναντίον τους αλλά δεν έπρεπε να προβληθεί ότι στράφηκαν; Εν τέλει θέλει να πει κάτι που δε λέει;

αφελής απορία 3η
Να υποθέσω ότι ο πίνακας που απεικονίζει το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου και η εκτενής λεζάντα του (σελ. 37) αποτελεί συνοδευτικό στοιχείο για το συνοδευτικό πίνακα των κυριότερων εθνικών γεγονότων της πεντηκονταετίας 1830-1881(σελ. 36); Πουθενά στην αφήγηση δεν αναφέρεται η Μονή Αρκαδίου.

αφελής απορία 4η
Το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο (ιδρύθηκε το 1837) έδωσε στον τόπο μια εγχώρια πολιτική ηγεσία και διανόηση που μπορούσε να αναμετρηθεί επάξια με ηγεσίες ισχυρότερων και παλαιότερων χωρών. (Διαβάζοντας τις σελίδες 36-37 αναρωτήθηκα μήπως φταίω εγώ που δεν καταλαβαίνω, τις ξαναδιάβασα, είναι ό,τι πιο κακογραμμένο μπορεί να φανταστεί κανείς!) Στη διανόηση αυτής της εποχής ανήκει ο κορυφαίος εθνικός ιστοριογράφος Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ο οποίος υπήρξε από τους βασικότερους αρχιτέκτονες του σύγχρονου ελληνικού έθνους, θεμελιώνοντας την πολιτιστική συνέχεια του έθνους στο χώρο και στο χρόνο, με αδιάσειστο επιχείρημα την αδιάλειπτη συνέχεια της ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού. (σελ. 37)

Μόνο κάτι να ρωτήσω: ποια είναι τα κριτήρια του έθνους και της εθνικής ταυτότητας για την επιστήμη της ιστορίας; Υπάρχει μία αποδεκτή συμφωνία; Οι ελληνόγλωσσοι των παροικιών ήταν Έλληνες; Οι αλλόγλωσσοι (π.χ. Σουλιώτες) του ελλαδικού χώρου ήταν Έλληνες; Ο αυτοπροσδιορισμός υπάρχει ως κριτήριο εθνικής ταυτότητας; Το έθνος σχεδιάζεται; κατασκευάζεται όπως, ας πούμε, ένα κτίριο; (Φαντάζομαι ωστόσο ότι η αναφορά στον Παπαρρηγόπουλο γίνεται σε αντιπαράθεση με τον Φαλλμεράυερ, ο οποίος δεν αναφέρεται.)
Και τέλος θα μπορούσα τώρα, αφού ξέρω τον αρχιτέκτονα, να μάθω και το μηχανικό και κυρίως τον εργολάβο του σύγχρονου ελληνικού έθνους; Ποιοι είναι οι εργολάβοι του έθνους;




Δεν υπάρχουν σχόλια: