Σάββατο, 26 Ιανουαρίου 2008

(4) Ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος στο σχολικό εγχειρίδιο της Γ΄Λυκείου: Πόσες και πόσες απορίες…


Συγκρουόμενα συμφέροντα 2 (σελ. 76)

Φαίνεται πως, σε κάποιους κύκλους, η έννοια (και η ίδια η λέξη) «συμφέροντα» θεωρείται, πώς να το πούμε, κάπως χυδαία για να ασχοληθεί κανείς μαζί της ενδελεχώς. Πώς αλλιώς να εξηγήσουμε το ότι, στο σχετικό κομμάτι, συμφέροντα ακούμε και συμφέροντα δε βλέπουμε; Για να είμαστε ακριβείς, κάτι λέει το βιβλίο: ότι ήταν συγκρουόμενα και ότι είχαν παγκόσμιο χαρακτήρα. Αναφέρονται μάλιστα και οι τοπικές- διεθνείς κρίσεις που προηγήθηκαν του Μεγάλου Πολέμου. Αλλά αν αναρωτηθεί κάποιος ανήσυχος μαθητής τι γύρευαν οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, ας πούμε, στο Μαρόκο, δε θα βρει απάντηση. Νοσταλγούμε και πάλι το προηγούμενο σχολικό εγχειρίδιο, που ευθαρσώς ανέφερε τις απαγορευμένες λέξεις «αποικίες», «οικονομική διείσδυση», «μεγάλα οικονομικά συγκροτήματα», «ζώνες επιρροής», «πετρέλαιο»…
Και ενώ η εκβιομηχάνιση και η οικονομική ανάπτυξη δε συναρτώνται ποσώς με τα παγκόσμια συμφέροντα και τις διεθνείς κρίσεις, εμφανίζονται στην αφήγηση, αμέσως μετά. Για ποιο λόγο; Για να χρεωθούν τη διατάραξη «της παραδοσιακής οργάνωσης των κοινωνικών σχέσεων» και την αποδέσμευση πολλών ατόμων από «περιορισμούς και από αναστολές, με συνέπεια να αναπτυχθούν στο απρόσωπο πλαίσιο της πόλης διάφοροι αποσταθεροποιητικοί παράγοντες, όπως μια γενική ανησυχία, ανατρεπτικές οργανώσεις και κινήματα και σποραδικές εκδηλώσεις βίας». Υπενθυμίζουμε ότι βρισκόμαστε στο κεφάλαιο Γ΄(«Ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος και οι άμεσες επιπτώσεις του»), στην ενότητα 1(«Οι ανταγωνισμοί των Μεγάλων Δυνάμεων(1870-1914)») και στην υποενότητα «Συγκρουόμενα συμφέροντα» . Ο νοών…αμειφθήσεται! Ποια είναι, εν προκειμένω, τα συγκρουόμενα συμφέροντα; Της οργανωμένης βιομηχανικής κοινωνίας από τη μια, και των πολλών, ελεύθερων από αναστολές ατόμων, από την άλλη; Και πώς ακριβώς σχετίζεται αυτή η σύγκρουση με τον πόλεμο; Οι βιομηχανικές κοινωνίες κάνουν τον πόλεμο για να κλείσουν αυτό το εσωτερικό μέτωπο; (Όσο να’ναι, μπροστά σε μια παγκόσμια σύρραξη, οι σποραδικές εκδηλώσεις βίας ωχριούν…) Μήπως πάλι αυτά τα χωρίς περιορισμούς άτομα κατάφεραν να αποτελέσουν για τις κυβερνήσεις των χωρών τους παράδειγμα προς μίμησιν κι έτσι, απαλλαγμένες κι αυτές με τη σειρά τους από αναστολές, προχώρησαν σε μια αποσταθεροποίηση κάπως μεγαλύτερης κλίμακας; Εδώ ο καθηγητής σηκώνει τα χέρια. Δεν τελειώσαμε όμως ακόμη. «Τέτοια φαινόμενα», πληροφορούμαστε, «ήταν πιο συνηθισμένα στην περιφέρεια της Ευρώπης…: στην Ιρλανδία, στην Πορτογαλία, στην Ισπανία, στην Ιταλία, στις βαλκανικές χώρες και στην Ανατολική Ευρώπη». Δηλαδή;;; Σε χώρες που δεν είχαν ούτε ιδιαίτερη εκβιομηχάνιση ούτε ιδιαίτερη οικονομική ανάπτυξη – ορισμένες δε, ούτε και ιδιαίτερη συμμετοχή στον πόλεμο…Έλεος! (ή μήπως «αιδώς!»;)


Μαρία Ευδωρίδου

4 σχόλια:

andreas kalis είπε...

Ξαναβρέθηκα στις σελίδες σας μετά από καιρό. Συνεχίζουν να μου προκαλούν ενδιαφέρον.
Διαβάζοντας, όχι τόσο προσεκτικά είναι αλήθεια, το μπογκ βλέπω ότι τα προβλήματα αφορούν το σύνολο του βιβλίου
Όμως τόσο ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις γιατί μένουν ασχολίαστες; Ίσως ο κόσμος κουράστηκε να συζητά για τα θέματα αυτά; Πως το εξηγείτε;

Χριστίνα Παπαγγελή είπε...

Ο "κόσμος που θα μπορούσε να συζητά τα θέματα αυτά είναι 1) οι καθηγητές που διδάσκουν το μάθημα, οι οποίοι έχουν στην πλειοψηφία τους καταργήσει το βιβλίο (ένας λόγος παραπάνω εφόσον το μάθημα είναι απαξιωμένο εξ ορισμού), και 2)οι μαθητές, που φυσικά ΔΕΝ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ, πόσο μάλλον να ενδιαφερθούν για τη γενιοκότερα παρεχόμενη παιδεία.
Είναι ασφαλώς ματαιοπονία να υπερασπίζεται καννείς την αξιοπρέπειά του σε τέτοιους "χαλεπούς καιρούς". Γιατί ασφαλώς, περί αξιοπρέπειας είναι εντέλει ο λόγος

Regina είπε...

Συνεχίστε να γράφετε και τα λέτε και ωραία...Σας διαβάζουμε.

andreas kalis είπε...

Κι όμως η ιστορία δεν είναι υπόθεση μόμο δασκάλων και μαθητών.