Παρασκευή, 18 Απριλίου 2008

το μακεδονικό από τα τέλη του 19ου αι. έως τον β΄ παγκόσμιο πόλεμο

Ερωτήματα για μία προσέγγιση του μακεδονικού ζητήματος από τα τέλη του 19ου αι. έως τον β΄ παγκόσμιο πόλεμο.

Ένα σχολικό εγχειρίδιο ιστορίας θα πρέπει να απαντά ή να τοποθετείται σχετικά με κάποιες απορίες ώστε ο μαθητής να έχει σαφή ιστορική οπτική για ένα ζήτημα ιδιαίτερα σημαντικό στο οποίο εμπλέκεται άμεσα η Ελλάδα και επειδή αποτελεί μία πτυχή του ανατολικού ζητήματος. Θεωρώντας ορόσημο τον β΄ παγκόσμιο πόλεμο διατυπώνονται ερωτήματα που αφορούν την περίοδο ως το 1940. Παρατίθενται, μετά από προσπάθεια συμπύκνωσης και κατηγοριοποίησής τους, τα εξής εννέα:

1. Υπάρχουν, κατά τα τέλη του 19ου αι. – αρχές 20ου, στη Μακεδονία πληθυσμοί που δεν αυτοπροσδιορίζονται εθνικά ή εθνοτικά;
2. Τι ρόλο έχουν οι θρησκευτικοί προσδιορισμοί «πατριαρχικός» ή «εξαρχικός» και οι γλωσσικοί «σλαβόφωνος» ή «ελληνόφωνος» καθώς και ο συνδυασμός τους;
3. Ποια είναι η ιστορική ερμηνεία προσέγγισης για την εξέγερση του Ίλιντεν το 1903;
4. Ελλάδα, Βουλγαρία και Σερβία με ποιους τρόπους διεξάγουν την προσπάθεια επέκτασης τους και πώς αντιμετωπίζουν τους κατοίκους της Μακεδονίας πριν από το 1913;
5. Υπάρχουν πληθυσμοί που αυτοπροσδιορίζονται ως Μακεδόνες; Αν ναι, σε ποιες συγκεκριμένα περιοχές της γεωγραφικής Μακεδονίας; Από πότε;
6. Πώς αντιμετωπίζει η ελληνική πολιτική το πρόβλημα της ανομοιογένειας του πληθυσμού της ελληνικής Μακεδονίας μετά το 1913; Είναι συνεπής πολιτική ή χαρακτηρίζεται από παλινωδίες και «ερασιτεχνισμούς»;
7. Ποια θέση έχουν στο μακεδονικό ζήτημα η Βουλγαρία και η Σερβία από το 1913 και μετά;
8. Ποιο ρόλο έπαιξε η Κοινωνία των Εθνών μετά τον α΄ παγκόσμιο πόλεμο; Τι προβλέπονταν από τις συνθήκες Νεϊγύ, Σεβρών και Λοζάνης για τις μειονότητες που παρέμεναν στα εθνικά εδάφη των βαλκανικών κρατών.
9. Από πότε εμφανίζεται ο «μακεδονισμός», ως σταδιακή διαμόρφωση μιας συνείδησης που αναζητά τα εθνικά της χαρακτηριστικά;

Το σχολικό βιβλίο καλύπτει εν μέρει το ερώτημα 4. Αυτό γίνεται κυρίως στα πλαίσια της παρουσίασης του μακεδονικού αγώνα και των βαλκανικών πολέμων (σελ. 65-66 και 68-73).

Σχετικά με το ερώτημα 7ο έχουμε σκόρπιες πληροφορίες, στις σελίδες 68-73 που αναφέρονται στην κατάσταση αμέσως μετά τους βαλκανικούς πολέμους, στη σελίδα 83 που αναφέρεται στην εισβολή των Βουλγάρων στην Ανατολική Μακεδονία το 1916 και στις σελίδες 107-108 έχουμε μία αναφορά στην αναθεωρητική πολιτική της Βουλγαρίας.

Για το 8ο ερώτημα θα πάμε στις σελίδες 85-93 και 101-103 όπου περιλαμβάνονται οι ενότητες σχετικά με το συνέδριο ειρήνης του Παρισιού (1919-20) και τις εσωτερικές εξελίξεις στην Ελλάδα (1923-1930)

Τα υπόλοιπα ερωτήματα, ως παράμετροι του μακεδονικού ζητήματος, μένουν εκτός. Βέβαια υπάρχει η δυσκολία που προκύπτει από το συνοπτικό χαρακτήρα που πρέπει να έχει ένα σχολικό εγχειρίδιο. Και αυτή τη δυσκολία, όμως, πρέπει να αντιμετωπίσουν οι ειδικοί που τους ανατίθεται η συγγραφή ενός σχολικού βιβλίου. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί σε ικανοποιητικό βαθμό. Μία συγκριτική ανάγνωση των «παλιών» βιβλίων και του νέου μπορεί να το δείξει. Επίσης ας ξαναθυμηθούμε τον τρόπο που παρουσιάζεται σε μία παράγραφο η δικτατορία Μεταξά στο βιβλίο της Ιστορίας Κατεύθυνσης της γ΄ λυκείου σε αντίθεση με τη διαστρεβλωτική και εκτενέστερη παρουσίαση που γίνεται στο νέο βιβλίο.
.
Βασίλης Συμεωνίδης
.
προκειμένου να μελετήσω το «μακεδονικό ζήτημα» διάβασα, ανέτρεξα, συμβουλεύτηκα τα παρακάτω:

1. Βουρνάς Τ., Ιστορία Σύγχρονης Ελλάδας, 1909-1940, εκδ. αφων Τολίδη, Αθήνα 1977
2. Βουρνάς Τ., Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας, τ. Α΄ 1821-1909, εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2005
3. Γούναρης Β. (εισαγωγή-επιμέλεια), Φθινόπωρο 1904 στη Μακεδονία, Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, 1992
4. Διβάνη Λ., Ελλάδα και μειονότητες, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1995
5. Ευρωπαϊκό Γραφείο για τις λιγότερο ομιλούμενες γλώσσες, Αναγνωστικό (abecedar), εκδ. Μπατάβια, Θεσσαλονίκη 2006
6. Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΔ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1977
7. Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΕ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1977
8. Κωστόπουλος Τ., Η απαγορευμένη γλώσσα, εκδ. μαύρη λίστα, Αθήνα 2000
9. Κωφός Ε., Το μακεδονικό κατά τους δύο τελευταίους αιώνες, (στο Θέματα Ιστορίας Β΄ Λυκείου, εκδ ΟΕΔΒ, Αθήνα 1998
10. Κωφός Ε., Το όραμα της «Μεγάλης Μακεδονίας», εκδ. Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη 1994
11. Κωφός Ευαγ. Η βαλκανική διάσταση του μακεδονικού ζητήματος, Αθήνα 1989
12. Λιβιεράτος Δ., Παντελής Πουλιόπουλος, εκδ. Γλάρος, Αθήνα 1992
13. Μάρτης Ν., Η πλαστογράφηση της Ιστορίας της Μακεδονίας, Αθήνα 1983
14. Παπακωνσταντίνου Μ., Η Μακεδονία μετά το Μακεδονικό Αγώνα, εκδ. ΚΠΕΕ, Αθήνα 1985
15. Σβορώνος Ν., Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας, Θεμέλιο, Αθήνα 1985
16. Στίνας Α., Αναμνήσεις, εκδ. Ύψιλον, Αθήνα 1985
17. Συλλογικό (Γούναρης Β., και άλλοι), Γεγονότα 1903 στη Μακεδονία, Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη 1993
18. Συλλογικό (Γούναρης Β., και άλλοι), Ταυτότητες στη Μακεδονία, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 1997
19. Συλλογικό (Χασιώτης Ι.Κ., Κολιόπουλος Ι., Κωφός Ε.) Η νεότερη Μακεδονία και το Μακεδονικό Ζήτημα, εκδ. ΕΒΖ (από τη δίτομη έκδοση «Νεότερη και σύγχρονη Μακεδονία, εκδ. Παρατηρητής- Παπαζήσης)
20. Συλλογικό, Η κρίση στα Βαλκάνια, το Μακεδονικό και η εργατική τάξη, εκδ. εργατική δημοκρατία, Αθήνα 1995
21. Χοτζίδης Α., Ευθύμιος Καούδης Ένας Κρητικός αγωνίζεται για τη Μακεδονία, Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, Θεσσαλονίκη 1996
22. ; Η μακεδονική περιπέτεια. εκδ. Ινστιτούτο διεθνών πολιτικών και στρατηγικών μελετών
23. ; Μακεδονία Ιστορία και πολιτική, ΟΕΔΒ, Αθήνα 1992
24. ; Πόλεμος κατά πολέμου, εκδ. Διεθνής Βιβλιοθήκη, Αθήνα 1975

2 σχόλια:

epikuros είπε...

Βασίλη Συμεωνίδη,όπως βλέπεις έδωσα το παρών στην ενδιαφέρουσα πρόσκλησή σου.
Με χαρά διαπίστωσα,ότι επιτέλους υπάρχουν στον τόπο μας άνθρωποι, με γνώση της ιστορίας,που έχουν την διάθεση να την καταθέσουν αμερόληπτα, σε όσους την αναζητούν.
Σ'ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια για την ανάρτισή στο blog μου.
Είναι ένα θέμα που με καίει απο την παιδική μου ηλικία.Ετσι έχω την δυνατότητα να είμαι κάπως αποστασιοποιημένος απο τις τελευταίες εξελίξεις και να έχω μιά καθαρότερη ματιά.
Είμαι σίγουρος οτι θα τα λέμε συχνά.
Κληνύχτα.

Βασίλης Σ. είπε...

καληνύχτα!
να σημειώσω μόνο πως αιτία της επικοινωνίας με τον epikuro έγινε το δημοσίευμά του με τον τίτλο "αναμνήσεις ενός ντόπιου" στο http://epikuros-epikuros.blogspot.com/2008/04/blog-post_2297.html
Β.Σ.