Τετάρτη, 9 Δεκεμβρίου 2009

η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης στο νέο και στο παλιό βιβλίο ιστορίας της γ΄ λυκείου

Ενδιαφέρουσα σύγκριση ανάμεσα στον τρόπο που παρουσιάζεται η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης στο νέο και στο παλιό βιβλίο ιστορίας της γ΄ λυκείου.

Η παράλληλη παρουσίαση των δύο αφηγήσεων πυροδοτεί ενδιαφέρουσα συζήτηση. Οι μαθητές αντιλαμβάνονται ότι οι εκδοχές της ιστορίας αλλάζουν...

Α. το νέο βιβλίο

Η ταχεία προέλαση του ελληνικού στρατού στη Μακεδονία εξέπληξε τόσο τους μεν όσο και τους δε, ενώ η Βουλγαρία ανησύχησε ιδιαιτέρως για την τύχη της Θεσσαλονίκης. Ο αρχιστράτηγος και διάδοχος του ελληνικού θρόνου Κωνσταντίνος προήλασε ταχύτατα, ύστερα από προτροπή του Βενιζέλου, κατά της Θεσσαλονίκης, όπου έφτασε με ισχυρές δυνάμεις και αξίωσε από τον Τούρκο διοικητή Χασάν Ταχσίν πασά την παράδοση της πόλης την 27η Οκτωβρίου (π.η.).
(Ι. Κολιόπουλος, Κ. Σβολόπουλος, Ε. Χατζηβασιλέιου, Θ Νήμας, Χ. Σχολινάκη-Χελιώτη, Ιστορία του νεότερου και του σύγχρονου κόσμου, Αθήνα 2007, σελ. 69, 70)
.
.
Β. το προηγούμενο βιβλίο

Κάτω από την απειλή να καταληφθεί η Θεσσαλονίκη από τους Βούλγαρους και να δημιουργηθούν έτσι τετελεσμένα γεγονότα, η κυβέρνηση δίνει την εντολή προς την ηγεσία του ελληνικού στρατού να επιταχυνθεί η πορεία προς την πόλη. Αντίθετα ο διάδοχος Κωνσταντίνος ήθελε να κινηθεί ο στρατός προς το Μοναστήρι, όπου το ελληνικό εμπόριο ανθούσε. Γύρω από το θέμα αυτό εκδηλώνεται η πρώτη φανερή σύγκρουση μεταξύ Κωνσταντίνου και Βενιζέλου. Τελικά η Θεσσαλονίκη απελευθερώθηκε στις 27 Οκτωβρίου/ 9 Νοεμβρίου 1912 ύστερα από την αποφασιστική στάση που έδειξε ο πρωθυπουργός Ελ. Βενιζέλος απέναντι στον Κωνσταντίνο, ενώ οι βουλγαρικές δυνάμεις είχαν φτάσει προ των πυλών της πόλης.
(Β. Σκουλάτου, Ν. Δημακοπούλου, Σ. Κόνδη, Ιστορία, νεότερη και σύγχρονη, τ. β΄, Αθήνα, 2006, 39-41)

Επίσης, τα δυο κείμενα μπορεόυν να σχολιαστούν γλωσσικά. Συγκεκριμένα μπορούν να τεθούν οι ερωτήσεις:

1. Τι προβάλλεται στην πρώτη και τι στη δεύτερη αφήγηση; Ο δράστης ή το γεγονός;
2. Προβάλλεται κάποιο πρόσωπο στην πρώτη αφήγηση; Κρίνετε και τη δεύτερη αφήγηση με βάση το ίδιο κριτήριο;

(Αξιοποιούνται στοιχεία από το μάθημα της Έκθεσης – Έκφρασης της Β’ Λυκείου για την είδηση, τη χρήση της παθητικής ή ενεργητικής σύνταξης, την προβολή της είδησης, τη συντακτική σειρά των λέξεων κλπ)
.
Βασίλης Συμεωνίδης

Παρασκευή, 4 Δεκεμβρίου 2009

"γεωγραφικοί όροι και στερεότυπα"

Στη σελίδα 63 του βιβλίου αρχίζει το κεφάλαιο με τον τίτλο
«Εθνικά κινήματα στη νοτιοανατολική Ευρώπη».
Γράφει:
Ο γεωγραφικός χώρος και τα ιστοριογραφικά στερεότυπα.
Οι εθνικές ιστοριογραφίες των λαών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, καθώς και δυτικοί παρατηρητές και αναλυτές των εξελίξεων στην περιοχή, έχουν δημιουργήσει ορισμένα στερεότυπα για τις χώρες, τους λαούς και το ιστορικό παρελθόν της. Ο όρος «Βαλκάνια», άλλωστε, από ονομασία της οροσειράς του Αίμου έφτασε να σημαίνει περιοχή αστάθειας και συγκρούσεων, ενώ οι λαοί της θεωρείται ότι ρέπουν προς εξάρσεις εθνοφυλετικού χαρακτήρα και ότι είναι διαφορετικοί από τους λαούς της υπόλοιπης Ευρώπης.

Εδώ το βιβλίο θέτει το ενδιαφέρον ζήτημα της ιστοριογραφίας και μάλιστα με το ακόμη πιο ενδιαφέρον ζήτημα της περιοχής μας και του στερεότυπου για αυτήν. Η έμφαση που δίνεται φαίνεται και από την ερώτηση που θέτει το σχολικό βιβλίο στο τέλος του κεφαλαίου (σελ. 67).
«Να αναφερθείτε στα στερεότυπα που έχουν επικρατήσει σχετικά με τους λαούς και τις χώρες της Βαλκανικής Χερσονήσου και να εξηγήσετε γιατί δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα».

Και ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον έχει η χρήση τριών διαφορετικών γεωγραφικών όρων για την ίδια περιοχή: νοτιοανατολική Ευρώπη, Βαλκάνια, οροσειρά του Αίμου. Από τη χρήση αυτών των όρων μπορεί να ξεκινήσει μια πολύ ενδιαφέρουσα και διδακτική κουβέντα.

(αυτή η σύντομη δημοσίευση απλώς ανοίγει το θέμα)


Βασίλης Συμεωνίδης

Σάββατο, 28 Νοεμβρίου 2009

Να αντικατασταθεί το βιβλίο ιστορίας γενικής παιδείας της γ΄ λυκείου

Το μπλογκ αυτό δε θέλησε να αμφισβητήσει τους όρους γραφής της σχολική ιστορίας.
Ξεκίνησε σα διαμαρτυρία για τα προβλήματα που δημιουργούσε το βιβλίο Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου, γενικής παιδείας της Γ’ Λυκείου. Ήδη από την αρχή της διδασκαλίας του, τη σχολική χρονιά 2007-08 επισημάναμε την μεγάλη έκταση της ύλης, που σε κάποιο βαθμό οφείλεται στις ανούσιες λεπτομέρειες που παρατίθενται, τις ασάφειες και τις μονομερείς κρίσεις του, τη σιβυλλική γλώσσα και την πρωθύστερη δομή του. Στο κείμενο εκείνο ζητούσαμε «να βρεθεί κάποια λύση».

Φυσικά οι συγγραφείς του βιβλίου έχουν κάθε δικαίωμα να γράφουν την ιστορία όπως τη βλέπουν. Όμως αυτή η μονομερής οπτική της ιστορίας δε μπορεί να γίνεται μοναδικό σχολικό βιβλίο.

Ουσιαστικά, τώρα, την τρίτη χρονιά της διδασκαλίας του, πρέπει να πούμε καθαρά ότι αυτό το βιβλίο δεν τηρεί τους όρους γραφής της ιστορίας για σχολική χρήση και η λύση που υπάρχει είναι η αντικατάστασή του.

Τετάρτη, 25 Νοεμβρίου 2009

ο προβληματισμός γενικεύεται

Τα σημάδια ευαισθητοποίησης στο φλέγον θέμα της διδασκαλίας της ιστορίας φαίνεται να πληθαίνουν. Ενδεικτικά αναφέρω το άρθρο του Ν. Ξυδάκη "Ο Εμφύλιος δεν είναι στα sos" στην Καθημερινή της 1/11/2009 και την ημερίδα που θα πραγματοποιηθεί στο Δημοτικό θέατρο "Κάρολος Κουν" (Θησείου και Υψηλάντου, Άλιμος), για τη διδακτική της ιστορίας στις 27 Νοεμβρίου (Αυγή, 22/11/2009)
Από την terra computerata η ίδια είδηση αλλά με ενδιαφέρουσα τοποθέτηση της ΕΛΜΕ Νότιας Αθήνας:



ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Η ΕΛΜΕ Νότιας Αθήνας σας προσκαλεί στην ημερίδα με θέμα:

Πώς διδάσκουμε τη Σύγχρονη Ιστορία στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση;

Σκέψεις, με αφορμή το εγχειρίδιο διδασκαλίας στην Γ΄ Λυκείου:

«Ιστορία του Νεότερου και του Σύγχρονου Κόσμου».

Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου, στο Δημοτικό θέατρο Κάρολος Κουν (1ο Λύκειο Αλίμου/ Άλιμος-Κάτω Καλαμάκι, Θησείου και Υψηλάντου), στις 10.30 π.μ.- 15.30 μ.μ.
Θα δοθούν βεβαιώσεις παρακολούθησης. Για τους συναδέλφους φιλολόγους δικαιολογείται άδεια, με την προσκόμιση της βεβαίωσης.
Πέτρου Δήμητρα, εκπαιδευτικός στο 3ο Λύκειο Αγίου Δημητρίου:
Η αμφιθυμία των μαθητών απέναντι στην Ιστορία τρέπεται σε αθυμία: το παράδειγμα του σχολικού βιβλίου «Ιστορία του Νεότερου και του Σύγχρονου Κόσμου (από το 1815 έως σήμερα)».

Χατζηβασιλείου Ευάνθης, αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος της συγγραφικής ομάδας του εγχειριδίου:
Εκπονώντας το εγχειρίδιο Ιστορίας Γενικής Παιδείας της Γ΄ Λυκείου.

Λιάκος Αντώνης, καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών:
Πώς το παρελθόν γίνεται Ιστορία. Η ευθύνη του ιστορικού.

Δημήτρης Μαυροσκούφης, καθηγητής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης:
Η αφήγηση στα διδακτικά εγχειρίδια της Ιστορίας: κακός δαίμονας της διδασκαλίας ή δημιουργός κινήτρων μάθησης;

Σακκά Βασιλική, md στη Διδακτική της Ιστορίας, εκπαιδευτικός στο 4ο Λύκειο Πετρούπολης, μέλος του Δ. Σ. της Euroclio:
Η διδασκαλία δύσκολων και επίμαχων ζητημάτων· μια απόπειρα προσέγγισης του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου.

Μπάγια Χρύσα, εκπαιδευτικός στο 5ο Λύκειο Γλυφάδας:
Πώς διδάσκουμε, στις αρχές του 21ο αιώνα, Ιστορία Γενικής Παιδείας και Κατεύθυνσης, στην Γ΄ Λυκείου;

Παρεμβάσεις έχουν ζητηθεί από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, την ΠΕΦ, τον κ. Σωτήρη Κόνδη, ιστορικό. Θα ακολουθήσει συζήτηση.

Η ΕΛΜΕ Νότιας Αθήνας συνεχίζει μια επιτυχημένη παράδοση στο ζήτημα της παρέμβασης στην παρεχόμενη από το δημόσιο σχολείο γνώση, με συνείδηση ότι η μορφωτική διάσταση του συνδικαλιστικού μας κινήματος αποτελεί δρόμο της ενδυνάμωσής του. Θέλουμε να συμβάλουμε δημιουργικά στη συζήτηση που έχει τόσα χρόνια ανοίξει στον κλάδο μας για το μάθημα της Ιστορίας, συμπαραστεκόμενοι στον αγώνα που κάνουν οι συνάδελφοι για να αγαπήσουν τα παιδιά την Ιστορία και να συνειδητοποιήσουν ότι δεν είναι «ντέρμπι» αλλά πεδίο προβληματισμού και πολυπρισματικής σύνθεσης. Η Γενική Συνέλευση της ΕΛΜΕ Νότιας Αθήνας, ακούγοντας την ανησυχία και τις παρατηρήσεις πολλών συναδέλφων, ήδη έχει εγκρίνει ψήφισμα με το οποίο ζητεί την απόσυρση του εγχειριδίου Ιστορίας Γενικής Παιδείας της Γ΄ Λυκείου.

Ένα πρώτο σημείο κριτικής αφορά στη διδακτική χρηστικότητα του εγχειριδίου. Κατ’ αρχάς, το βιβλίο απωθεί με την εμφάνισή του: γκρίζα κατεβατά, γλώσσα προς αποκρυπτογράφηση, αλληλοεπικαλύψεις, αναπάντητα ερωτήματα. Πώς να καλλιεργηθεί η αγάπη για την Ιστορία; Πώς ο μαθητής να λειτουργήσει δημιουργικά, όταν οι ενότητες του σχολικού βιβλίου είναι περισσότερες από τις ώρες διδασκαλίας; Απουσιάζουν παντελώς αναφορές σε λογοτεχνικά και κινηματογραφικά έργα, παραπομπές σε ιστορικό υλικό στο διαδίκτυο, δημιουργικές εργασίες οι οποίες να λαμβάνουν υπόψη ότι το μάθημα διδάσκεται στην Γ΄ Λυκείου.

Ένα δεύτερο σημείο κριτικής αποτελεί ο ιστοριογραφικός προσανατολισμός του βιβλίου. Η προσέγγιση των ιστορικών γεγονότων γίνεται μακριά από τις σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους και τη θεωρητική σκευή της ιστορικής επιστήμης, έτσι όπως δομήθηκε στον 20ο αιώνα και μετά. Το ιστορικό γίγνεσθαι παρουσιάζεται σαν μια σειρά γεγονότων, δίχως σοβαρές αναφορές στη βαθεία δομή των κοινωνιών, στα οικονομικά και κοινωνικά αίτια που γεννούν τα ιστορικά γεγονότα. Τα κοινωνικά και ταξικά συμφέροντα, οι ιστορικοί νόμοι, οι νοοτροπίες, το συλλογικό υποσυνείδητο και άλλες πολλές θεωρητικές έννοιες της σύγχρονης ιστορικής επιστήμης αγνοούνται. Θα μπορούσαμε να το παραγνωρίσουμε, εάν δεν είχε άμεσες επιπτώσεις και στη διδασκαλία. Ο μαθητής δεν μαθαίνει να ερμηνεύει το ιστορικό γεγονός αιτιακά, λογικά αλλά μόνο με βάση τα όσα φαίνονται.. Εύλογο αποτέλεσμα: να μην κρίνει και να μην συγκρατεί.
Το τρίτο σημείο κριτικής αφορά στο ιδεολογικό στίγμα του εγχειριδίου. Όλοι ξέρουμε ότι ο ιστορικός είναι μέρος του ιστορικού γίγνεσθαι και δεν μπορεί να απεξαρτηθεί από την ιδεολογία του, τις σπουδές του, τον κύκλο συνεργατών του. Αλλά, από αυτό το σημείο, μέχρι τη συστηματική διδασκαλία της αντίληψης του Ιδρύματος Καραμανλή, υπάρχει απόσταση.
Να σημειώσουμε, τέλος, ότι είναι αδύνατο να διδαχθεί στο χρόνο που δίνεται. Ειδικά αν ο διδάσκων έχει την ατυχία να βρίσκεται στην τάξη του και μαθητής που το εξετάζεται πανελλαδικά, τα πράγματα είναι τραγελαφικά.


Χριστίνα Παπαγγελή

Σάββατο, 26 Σεπτεμβρίου 2009

επιστρέφω αμέσως

Κοντεύουν σχεδόν δυο χρόνια από τη δημιουργία αυτού εδώ του μπλογκ. Αφορμή του υπήρξε το πρώτο κείμενο αποτέλεσμα μάλλον «αμηχανίας» για το βιβλίο Ιστορία του νεότερου και του σύγχρονου κόσμου που διδάσκονταν πρώτη χρονιά ως εγχειρίδιο στο μάθημα Ιστορίας γενικής παιδείας της Γ΄ Λυκείου.

Συμμετείχα στη σύνταξη αυτού του κειμένου που αναρτήθηκε και εδώ και στις δημοσιεύσεις που ακολούθησαν. Η κριτική ενασχόληση με το σχολικό σύγγραμμα με βοήθησε στην ενασχόλησή μου ξανά με τη σύγχρονη ιστορία. Αποτέλεσμα ήταν τα ποστ που υπογράφω. Τα κείμενα αυτά μετέφερα και στον προσωπικό ιστότοπο μου που φιλοξενείται στο Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο.

Αισθάνομαι ευχαριστίες για όλους όσοι συζητήσαμε για την ιστορία και τη διδασκαλία της στο σχολείο. Μέσα σε αυτούς φυσικά και το Φανούρη Βώρο που περιέβαλε με ενδιαφέρον αυτή μας την προσπάθεια στις πολλές τηλεφωνικές συνομιλίες μας και, εκτιμώντας την προσπάθειά μας, φρόντισε να δημοσιευτούν κείμενά μας στο τελευταίο έντυπο τεύχος του περιοδικού «τα εκπαιδευτικά». Το διαρκές ενεργό του ενδιαφέρον αποτελεί μάθημα για μένα.

Μάλλον όμως η προσπάθεια που εξέφρασε αυτό το μπλογκ έκανε τον κύκλο της και έχασε όποιον συνεργατικό χαρακτήρα είχε.
Οπότε:

χτυπήστε, είμαι δίπλα



Βασίλης Σ.

Πρόταση διδασκαλίας. Το συνέδριο ειρήνης της Βιέννης 1814-15 (σελ. 9-12)

Πρόταση διδασκαλίας
1. Το συνέδριο ειρήνης της Βιέννης 1814-15 (σελ. 9-12)

Πρώτο βήμα.
Προσδιορισμός της έννοιας «έθνος». Πολιτιστική κοινότητα με κριτήρια τη γλώσσα, τη θρησκεία, τη διακριτή ταυτότητα και ιστορία. Αναφέρεται το παράδειγμα της Γαλλίας. (σελ. 11)

(επιφύλαξη: κατά πόσο το κριτήριο της θρησκείας λειτούργησε στη Γαλλία σα συνεκτικό στοιχείο του έθνους. Η νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου (1572) δείχνει μάλλον διαίρεση και όχι κοινότητα).

Η σφαγή του Αγίου Βαρθολομαίου, Φρανσουά Ντυμπουά (από τη http://el.wikipedia.org/)

Εκτός αν υπονοείται αναφορά στη «Λατρεία του Υπερτάτου Όντος» που καθιερώθηκε το 1794

Λατρεία του Υπερτάτου Όντος («Culte de l’ Etre Supreme»). Επίσημη πολιτειακή λατρεία ενός απρόσωπου Θεού, ο οποίος, κατά τους «ροβεσπιεριστές» Ιακωβίνους, προστάτευε την Δημοκρατία και την Πολιτική Αρετή. (http://knol.google.com/k/vlassis-rassias/-/gnmodo87aoe9/91#)


Εκτός αυτών, μπορεί να δημιουργηθεί προβληματισμός με αφορμή «επίκαιρα» στοιχεία. Δικαιούνται οι Νικ Καλάθης (που δεν ξέρει την ελληνική γλώσσα) και Σοφοκλής Σχορτσανίτης να συμμετέχουν στη Εθνική Ομάδα; Αυτή η συζήτηση μπορεί να δείξει πόσο δύσκολο είναι να προσδιοριστεί η έννοια του έθνους με αντικειμενικά κριτήρια.

Οπότε μπορούμε να προσθέσουμε την αναφορά που γίνεται στη σελίδα 89 του βιβλίου, όπου σε παράθεμα με τον τίτλο «ο ορισμός της εθνικής ταυτότητας κατά τον Ελ. Βενιζέλο» αναφέρεται: «Το θρήσκευμα, η φυλή, η γλώσσα, δεν δύνανται να θεωρηθούν ως βέβαιαι ενδείξεις εθνικότητος. Ο μοναδικός αλάνθαστος παράγων είναι η εθνική συνείδησις, δηλαδή η εσκεμμένη θέλησις των ατόμων όπως καθορίσουν την τύχην των και αποφασίσουν εις ποία εθνικήν οικογένειαν επιθυμούν να ανήκουν».

Έτσι οι μαθητές σχηματίζουν πολύπλευρη αντίληψη για την έννοια του έθνους και της εθνικής ταυτότητας, τόσο με πολιτισμικά όσο και με πολιτικά κριτήρια.

Δεύτερο βήμα
Σύγκριση των χαρτών που απεικονίζουν την Ευρώπη το 1815 και στο τέλος του 19ου αι. Μπορεί να αξιοποιηθούν οι χάρτες της σελ. 10 και της σελ. 115. Ή καλύτερα χάρτης που απεικονίζει την Ευρώπη πριν από τη Γαλλική Επανάσταση.
και μετά τις συνθήκες του Α΄ παγκόσμιου πόλεμου

αξιοποιήθηκε το λογισμικό Centennia


Οι μαθητές παρατηρούν τους δύο χάρτες και σχολιάζεται η δημιουργία των εθνικών κρατών εκεί όπου παλιότερα υπήρχαν πολυεθνικές αυτοκρατορίες.

Ποιες είναι οι «δυνάμεις της ανατροπής που είχε εκθρέψει η Γαλλική Επανάσταση» όπως αναφέρει το βιβλίο; (σελ. 11) Στη σελίδα 12 δίνεται μία απάντηση: «οι αρχές της εθνικής αυτοδιάθεσης και της λαϊκής κυριαρχίας».
Επίσης οι μαθητές μπορούν εύκολα να καταλάβουν ότι και ο Ναπολέων Βοναπάρτης υπήρξε απειλή για τη μορφή του κόσμου όπως ήταν το 1815.

Τρίτο βήμα
Ο ρόλος του Μέττερνιχ και των υπολοίπων εκφραστών του «παλαιού καθεστώτος» είναι η επιδίωξη τους να εμποδίσουν την εξέλιξη της ιστορίας, όπως αυτή έγινε αντιληπτή με τη σύγκριση των δύο χαρτών. Σε αυτό το γενικό πλαίσιο μπορούν να γίνουν κατανοητά το Συνέδριο και η Συνθήκη Ειρήνης της Βιέννης και η συγκρότηση της Ιερής Συμμαχίας (1815).

Τέταρτο βήμα
τα ιστορικά στοιχεία και οι λεπτομέρειες που παραθέτει η αφήγηση του βιβλίου μπορούν να προστεθούν γύρω από αυτούς τους άξονες που σχηματοποιούνται ως εξής:

Βασίλης Συμεωνίδης

Πέμπτη, 25 Ιουνίου 2009

γιατί οι μαθητές δε διαλέγουν «ιστορία»;

Ανακοινώθηκαν από το Υπεπθ τα στατιστικά των φετινών γενικών εξετάσεων (2009).

Ας δούμε το μάθημα της Ιστορίας γενικής παιδείας και παράλληλα τα υπόλοιπα τρία μαθήματα γενικής παιδείας από τα οποία οι μαθητές πρέπει να επιλέξουν ένα, για να εξεταστούν στις πανελλαδικές.

(μέχρι και το 2005-06 οι μαθητές εξετάζονταν σε 9 μαθήματα στα οποία περιλαμβάνονταν και τα τέσσερα μαθήματα που παραθέτουμε. Από το 2006-07 εξετάζονται συνολικά σε 6 μαθήματα, οι μαθητές διαλέγουν ένα από τα τέσσερα που παραθέτουμε. Από το 2007-08 στο μάθημα της Ιστορίας έχουμε το νέο βιβλίο).


πίνακας 1: η βαθμολόγηση των γραπτών σε δύο κατηγορίες, 0-9,9 και 10-20, από το 2006 ως και φέτος

Σε σχέση με τη βαθμολόγηση το μάθημα της ιστορίας αποδεικνύεται πάθημα. Παρατηρούμε μια ολοένα αυξανόμενη βαθμολόγηση κάτω από το 10 σε αντίθεση ακριβώς με τα μαθηματικά, αλλά και τη φυσική.

πίνακας 2: η προσέλευση (πόσοι μαθητές επέλεξαν κάθε μάθημα) σε κάθε μάθημα από τη χρονιά που επιλέγουν ένα από τα τέσσερα

πίνακας 3: για κάθε ένα από τα μαθήματα η προσέλευση (πόσοι μαθητές επέλεξαν κάθε μάθημα) οι αναβαθμολογήσεις και η βαθμολογία σε δύο κατηγορίες (0-9,9 και 10-20).
Η «υποβάθμιση»/ απαξίωση του μαθήματος της Ιστορίας έχει τρεις κύριες αιτίες:
1. Το μάθημα στερεί τη δυνατότητα από τους μαθητές να επιλέξουν άλλα επιστημονικά πεδία. Όσοι μαθητές της θεωρητικής κατεύθυνσης το επιλέγουν εγκλωβίζονται μόνο στο 1ο επιστημονικό πεδίο. Οι μαθητές των άλλων κατευθύνσεων, προφανώς δεν έχουν κανένα λόγο να επιλέξουν σχολές του 1ου πεδίου (διαφορετικά θα στρέφονταν στη θεωρητική κατεύθυνση)
2. Ο όγκος της εξεταστέας ύλης (που είναι πολύ μεγαλύτερος από όσο στα άλλα μαθήματα) και η ποιότητα του σχολικού εγχειριδίου.
3. Το είδος και η δυσκολία των θεμάτων στις Γενικές Εξετάσεις και η αβεβαιότητα για τη «σωστή» απάντηση.

Γιατί;

Τα Μαθηματικά είναι η γλώσσα των θετικών επιστημών και των εφαρμογών που αυτές έχουν.
Η Φυσική είναι η επιστήμη που «πριμοδοτήθηκε» για μισό αιώνα, ως τις αρχές της δεκαετίας του ’90 και μας έδωσε πλήθος εφαρμογές.
Η Βιολογία πήρε τη θέση της Φυσικής.
Η Ιστορία; Σε τι χρειάζεται να συζητάμε θέματα όπως σε αυτό εδώ το μπλογκ; Πόσο εξαργυρώνεται η Ιστορία στην αγορά;
Βέβαια, η γνώση της Ιστορίας είναι σημαντικός παράγοντας διαμόρφωσης της συνείδησης. Όπως και η άγνοια...


Βασίλης Συμεωνίδης

Τρίτη, 24 Μαρτίου 2009

το βιβλίο ιστορίας «γράφει ιστορία»

Οι μαθητές δεν το διαβάζουν. Ευτυχώς; Όμως το διαβάζουν και θα συνεχίσουν να το διαβάζουν άλλοι. Όπως οι διαγωνιζόμενοι καθηγητές. Και 'κει είναι που το βιβλίο Ιστορία του Νεότερου και του Σύγχρονου Κόσμου άρχισε να «γράφει ιστορία». Στον πρόσφατο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ δημιουργήθηκε πρόβλημα με την ερώτηση αρ. 65.

Συγκεκριμένα:
ΕΡΩΤΗΣΗ 65: Με ποια συνθήκη παραχωρήθηκαν στην Ελλάδα τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου;
Α. Με τη Συνθήκη του Λονδίνου
Β. Με τη συνθήκη του Βουκουρεστίου
Γ. Με τη Συνθήκη του Νεϊγύ
Δ. Με τη Συνθήκη των Σεβρών

Στην ερώτηση αυτή ως σωστή απάντηση ανακοινώθηκε η Δ: με τη Συνθήκη των Σεβρών.

Ο Χρήστος Κάτσικας παρατηρεί στα Νέα, 18 Φεβρουαρίου 2009 : Δεδομένου ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένη βιβλιογραφία για την ύλη του διαγωνισμού, παρ΄ όλο που αυτό αποτελεί πάγιο αίτημα των εκπαιδευτικών, το ΑΣΕΠ οφείλει να εξηγήσει πώς επέλεξε ως σωστή απάντηση την επιλογή δ, όταν σύμφωνα με τα σχολικά βιβλία τα νησιά αυτά φαίνεται να καταχωρούνται στην Ελλάδα με τη Διακοίνωση που υπογράφηκε από τις Ευρωπαϊκές Δυνάμεις στις 13 Φεβρουαρίου 1914 (σελ. 48 του σχολικού βιβλίου Ιστορία Γενικής Παιδείας της Γ΄ Λυκείου). Επίσης, στο βιβλίο της Ιστορίας της Γ΄ Γυμνασίου, Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία, στη σελ. 87 αναφέρεται ότι « Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι τερματίστηκαν με τη συνθήκη του Βουκουρεστίου (28 Ιουλίου 1913). Με αυτή ,η Ελλάδα εξασφάλισε το μεγαλύτερο μέρος της Μακεδονίας, τη Νότια Ήπειρο, τα σημαντικά νησιά στο Β. και Α. Αιγαίο (Θάσος, Σαμοθράκη, Λήμνος, Λέσβος, Χίος, Σάμος, Ικαρία) και την Κρήτη. Τα εδάφη αυτά ονομάστηκαν Νέες Χώρες (Παλιά Ελλάδα: η ελληνική επικράτεια πριν από τους Βαλκανικούς πολέμους)».
Όλο το δημοσίευμα των Νέων εδώ

Ο Χρήστος Κάτσικας έχει δίκιο, αλλά αναφέρεται στο παλιό βιβλίο Ιστορία Νεότερη και Σύγχρονη, των Σκουλάτου, Δημακόπουλου, Κόνδη.

Το νέο βιβλίο Ιστορία του Νεότερου και του Σύγχρονου Κόσμου,( το οποίο διδάσκεται από το σχολικό έτος 2007-08) των Κολιόπουλου, Σβολόπουλου, Χατζηβασιλείου, άλλα καταγράφει.


Ο Σύλλογος Αδιόριστων Εκπαιδευτικών Ρεθύμνου επισημαίνει ότι ίσως το λάθος οφείλεται σε ό,τι γράφει το νέο σχολικό βιβλίο στη σελ. 85: «Με τη Συνθήκη των Σεβρών παραχωρήθηκε στην Ελλάδα η Θράκη, η Δυτική και Ανατολική, και αναγνωρίστηκε η ελληνική κυριαρχία στα νησιά του Αιγαίου, εκτός από τα Δωδεκάνησα».
Πέρα από την ασαφή διατύπωση που μιλά γενικά για «νησιά του Αιγαίου» μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι το νέο βιβλίο αναφέρει σε άλλα σημεία πότε παραχωρήθηκαν τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.

Όμως,
στη σελίδα 69, όπου αναφέρεται η Συνθήκη Ειρήνης του Λονδίνου, 17/30 Μαΐου 1913 γράφει τα εξής: «οι έξι μεγάλες δυνάμεις αναλάμβαναν να καθορίσουν το μέλλον των νήσων του Αιγαίου»,
στη σελίδα 81, όπου αναφέρεται στις εκκρεμότητες της Συνθήκης του Βουκουρεστίου τα εξής: «Το ζήτημα όμως των νήσων του Ανατολικού Αιγαίου δε λύθηκε τότε, παρά τη δέσμευση των μεγάλων δυνάμεων να ασκήσουν στην Πύλη τις δέουσες πιέσεις, ώστε να αναγνωρίσει την ελληνική κυριαρχία»,
και μετά φτάνουμε στη σελίδα 85 και τη Συνθήκη των Σεβρών!

Δηλαδή τρεις σκόρπιες αναφορές για να δώσει μια λανθασμένη εντύπωση.

Η Π.Ε.Φ έκανε μία αμήχανη ανακοίνωση χωρίς να σχολιάσει την επιστημονική εγκυρότητα του σχολικού βιβλίου.

Βασίλης Συμεωνίδης

Τετάρτη, 18 Μαρτίου 2009

πόσοι μαθητές διαλέγουν Ιστορία;

Οι μαθητές της Γ΄ Λυκείου πρέπει να διαλέξουν ένα μάθημα από τα τέσσερα μαθήματα Γενικής Παιδείας: Ιστορία, Φυσική, Βιολογία, Μαθηματικά. Έτσι συμπληρώνεται ο αριθμός των έξι (6) μαθημάτων στα οποία θα εξεταστούν πανελλαδικά.

Το μάθημα της Ιστορίας και της Φυσικής ήταν ήδη έξω από τις προτιμήσεις των μαθητών. Σαφώς και υπάρχει εξήγηση για αυτό το φαινόμενο, αλλά δεν είναι σκόπιμο να συζητηθεί τώρα. Εκείνο που μπορούμε να δούμε είναι τη διαφορά που παρατηρείται με την εισαγωγή του νέου βιβλίου από το σχολικό έτος 2007-08.

Τη χρονιά 2006-07 έχουμε τα εξής δεδομένα προσέλευσης (από τα στατιστικά του ΥΠΕΠΘ) στις πανελλαδικές (Μάιος 2007):

Ιστορίας Γενικής Παιδείας 2162 υποψήφιοι
Μαθηματικά Γενικής Παιδείας 46395 υποψήφιοι
Φυσική Γενικής Παιδείας 1196 υποψήφιοι
Βιολογία Γενικής Παιδείας 43990 υποψήφιοι
σύνολο 93.743 υποψήφιοι
Δηλαδή το μάθημα της Ιστορίας διάλεξε το 2,3% των μαθητών.

Το Σεπτέμβριο του 2007 αρχίζει η διδασκαλία του νέου βιβλίου. Το Μάιο 2008 έχουμε τα εξής στοιχεία (από τα στατιστικά του ΥΠΕΠΘ) για την προσέλευση στις πανελλαδικές:

Ιστορίας Γενικής Παιδείας 749 υποψήφιοι
Μαθηματικά Γενικής Παιδείας 41976 υποψήφιοι
Φυσική Γενικής Παιδείας 818 υποψήφιοι
Βιολογία Γενικής Παιδείας 46774 υποψήφιοι
σύνολο 90317 υποψήφιοι
Δηλαδή το μάθημα της Ιστορίας διάλεξε το 0,8% των μαθητών.

Προφανώς αυτή η διαφορά από το 2,3% (2007) στο 0,8% (2008) έχει ως κύρια, αν όχι μόνη, εξήγηση την αλλαγή του σχολικού εγχειριδίου.

Περιμένουμε και τα στοιχεία από τη φετινή (2008-09) προσέλευση των μαθητών στις πανελλαδικές.

Βασίλης Συμεωνίδης

Κυριακή, 1 Μαρτίου 2009

χρήσεις της ιστορίας

Είχε δίκιο ο Γιάννης Μαργιούλας όταν στις 16 Απριλίου 2008 σχολίαζε «υπάρχει κάτι (ή μάλλον πολλά) που μας ενοχλεί, αλλά οι παρατηρήσεις μας δεν ξεπερνούν τις εμπειρικές διαπιστώσεις...» (όλο το σχόλιό του υπάρχει στην ανάρτηση «Το μακεδονικό ζήτημα κατά το 19ο αιώνα».

Συμφώνησα και τότε, συμφωνώ και τώρα πώς η προσπάθειά μας (τόσο η δική μου όσο και των συναδέλφων) «πράγματι, δεν αμφισβήτησε τους όρους και τις προϋποθέσεις συγγραφής της σχολικής ιστορίας». Ωστόσο, νομίζω ότι κατέδειξε την ακαταλληλότητα του βιβλίου ακριβώς με όρους και προϋποθέσεις συγγραφής σχολικής ιστορίας. Και κυρίως το έκανε με αφετηρία και δεδομένο τη διδακτική εμπειρία.

Προχωρώ σε αυτό που υπονοείται σε όλες τις αναρτήσεις και σαφώς αντιλαμβάνεται ο Γιάννης Μαργιούλας. Είναι ότι το συγκεκριμένο σχολικό βιβλίο υπηρετεί απροκάλυπτα εξωεκπαιδευτικούς, εξωιστορικούς και εξωεπιστημονικούς σκοπούς. Και μάλιστα με όρους του 19ου αιώνα.

Ο λόγος στον καθηγητή Ι. Κολιόπουλο (από ομιλία του σε εκδήλωση της ΔΑΠ τον Σεπτέμβριο 2007):

«Όπως είναι γνωστό σε όσους ασχολούνται με την Ιστορία και τις χρήσεις της, αρχίζει να διαμορφώνεται και στην Ελλάδα μια νέα σχολή κοινωνικών επιστημόνων, αυτή των λεγόμενων αποδομητών του εθνικού κράτους, το οποίο θεωρούν οι εν λόγω επιστήμονες πρόξενο πολέμων και άλλων δεινών. Αντί λοιπόν του εθνικού κράτους και της ομοιογενούς πολιτιστικής κοινωνίας στην οποία στηρίζεται και την οποία προάγει, οι "αποδομητές" επιστήμονες προβάλλουν τη διαμόρφωση μιας "πολυπολιτισμικής" κοινωνίας, η οποία δεν θα προάγει τους στόχους και τις αξίες του εθνικού κράτους, αλλά άλλων πολιτικών μορφωμάτων πολυπολιτισμικού χαρακτήρος» [...] «Η υπονόμευση και η αποδυνάμωση της εθνικής ιστορίας ωστόσο θα είχαν συνέπεια την υπονόμευση της εθνικής αυτογνωσίας και της εθνικής ταυτότητας εν τέλει. Αν κρίνεται σκόπιμη η υπονόμευση της εθνικής ταυτότητας, είναι ανάγκη να δηλωθεί, πειστικά και με στοιχεία από την παγκόσμια πραγματικότητα, τι είδους ταυτότητα θα αντικαταστήσει την εθνική ταυτότητα των διαφόρων λαών. Είναι απαραίτητο, εν προκειμένω, να γνωρίζουν οι Έλληνες ποια ταυτότητα θα αποκτήσουν οι επερχόμενες γενιές τους, αν εγκαταλειφθεί η τωρινή τους ταυτότητα».

(το απόσπασμα είναι από δημοσίευμα στο Βήμα, Κυριακή 1 Ιουνίου 2008)
Ενημέρωση 7 Νοε 2009: Το δημοσίευμα του Βήματος δε βρίσκεται πλέον στο παραπάνω λινκ, ούτε κάπου αλλού. Όμως υπάρχει σχετικό κείμενο του Ι. Κολιόπουλου που περιλαμβάνει τα ίδια αποσπάσματα στο σάιτ της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Επίσης, μπορείτε να το βρείτε και εδώ.

Τι ακριβώς θεωρείται εθνική ιστορία, εθνική αυτογνωσία και εθνική ταυτότητα για τον κ. Ι. Κολιόπουλος νομίζω ότι διαφαίνεται από τα λεγόμενά του και ακόμη, έχει διαφανεί από τις προηγούμενες αναρτήσεις.

Βασίλης Συμεωνίδης