Σάββατο, 26 Σεπτεμβρίου 2009

επιστρέφω αμέσως

Κοντεύουν σχεδόν δυο χρόνια από τη δημιουργία αυτού εδώ του μπλογκ. Αφορμή του υπήρξε το πρώτο κείμενο αποτέλεσμα μάλλον «αμηχανίας» για το βιβλίο Ιστορία του νεότερου και του σύγχρονου κόσμου που διδάσκονταν πρώτη χρονιά ως εγχειρίδιο στο μάθημα Ιστορίας γενικής παιδείας της Γ΄ Λυκείου.

Συμμετείχα στη σύνταξη αυτού του κειμένου που αναρτήθηκε και εδώ και στις δημοσιεύσεις που ακολούθησαν. Η κριτική ενασχόληση με το σχολικό σύγγραμμα με βοήθησε στην ενασχόλησή μου ξανά με τη σύγχρονη ιστορία. Αποτέλεσμα ήταν τα ποστ που υπογράφω. Τα κείμενα αυτά μετέφερα και στον προσωπικό ιστότοπο μου που φιλοξενείται στο Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο.

Αισθάνομαι ευχαριστίες για όλους όσοι συζητήσαμε για την ιστορία και τη διδασκαλία της στο σχολείο. Μέσα σε αυτούς φυσικά και το Φανούρη Βώρο που περιέβαλε με ενδιαφέρον αυτή μας την προσπάθεια στις πολλές τηλεφωνικές συνομιλίες μας και, εκτιμώντας την προσπάθειά μας, φρόντισε να δημοσιευτούν κείμενά μας στο τελευταίο έντυπο τεύχος του περιοδικού «τα εκπαιδευτικά». Το διαρκές ενεργό του ενδιαφέρον αποτελεί μάθημα για μένα.

Μάλλον όμως η προσπάθεια που εξέφρασε αυτό το μπλογκ έκανε τον κύκλο της και έχασε όποιον συνεργατικό χαρακτήρα είχε.
Οπότε:

χτυπήστε, είμαι δίπλα



Βασίλης Σ.

Πρόταση διδασκαλίας. Το συνέδριο ειρήνης της Βιέννης 1814-15 (σελ. 9-12)

Πρόταση διδασκαλίας
1. Το συνέδριο ειρήνης της Βιέννης 1814-15 (σελ. 9-12)

Πρώτο βήμα.
Προσδιορισμός της έννοιας «έθνος». Πολιτιστική κοινότητα με κριτήρια τη γλώσσα, τη θρησκεία, τη διακριτή ταυτότητα και ιστορία. Αναφέρεται το παράδειγμα της Γαλλίας. (σελ. 11)

(επιφύλαξη: κατά πόσο το κριτήριο της θρησκείας λειτούργησε στη Γαλλία σα συνεκτικό στοιχείο του έθνους. Η νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου (1572) δείχνει μάλλον διαίρεση και όχι κοινότητα).

Η σφαγή του Αγίου Βαρθολομαίου, Φρανσουά Ντυμπουά (από τη http://el.wikipedia.org/)

Εκτός αν υπονοείται αναφορά στη «Λατρεία του Υπερτάτου Όντος» που καθιερώθηκε το 1794

Λατρεία του Υπερτάτου Όντος («Culte de l’ Etre Supreme»). Επίσημη πολιτειακή λατρεία ενός απρόσωπου Θεού, ο οποίος, κατά τους «ροβεσπιεριστές» Ιακωβίνους, προστάτευε την Δημοκρατία και την Πολιτική Αρετή. (http://knol.google.com/k/vlassis-rassias/-/gnmodo87aoe9/91#)


Εκτός αυτών, μπορεί να δημιουργηθεί προβληματισμός με αφορμή «επίκαιρα» στοιχεία. Δικαιούνται οι Νικ Καλάθης (που δεν ξέρει την ελληνική γλώσσα) και Σοφοκλής Σχορτσανίτης να συμμετέχουν στη Εθνική Ομάδα; Αυτή η συζήτηση μπορεί να δείξει πόσο δύσκολο είναι να προσδιοριστεί η έννοια του έθνους με αντικειμενικά κριτήρια.

Οπότε μπορούμε να προσθέσουμε την αναφορά που γίνεται στη σελίδα 89 του βιβλίου, όπου σε παράθεμα με τον τίτλο «ο ορισμός της εθνικής ταυτότητας κατά τον Ελ. Βενιζέλο» αναφέρεται: «Το θρήσκευμα, η φυλή, η γλώσσα, δεν δύνανται να θεωρηθούν ως βέβαιαι ενδείξεις εθνικότητος. Ο μοναδικός αλάνθαστος παράγων είναι η εθνική συνείδησις, δηλαδή η εσκεμμένη θέλησις των ατόμων όπως καθορίσουν την τύχην των και αποφασίσουν εις ποία εθνικήν οικογένειαν επιθυμούν να ανήκουν».

Έτσι οι μαθητές σχηματίζουν πολύπλευρη αντίληψη για την έννοια του έθνους και της εθνικής ταυτότητας, τόσο με πολιτισμικά όσο και με πολιτικά κριτήρια.

Δεύτερο βήμα
Σύγκριση των χαρτών που απεικονίζουν την Ευρώπη το 1815 και στο τέλος του 19ου αι. Μπορεί να αξιοποιηθούν οι χάρτες της σελ. 10 και της σελ. 115. Ή καλύτερα χάρτης που απεικονίζει την Ευρώπη πριν από τη Γαλλική Επανάσταση.
και μετά τις συνθήκες του Α΄ παγκόσμιου πόλεμου

αξιοποιήθηκε το λογισμικό Centennia


Οι μαθητές παρατηρούν τους δύο χάρτες και σχολιάζεται η δημιουργία των εθνικών κρατών εκεί όπου παλιότερα υπήρχαν πολυεθνικές αυτοκρατορίες.

Ποιες είναι οι «δυνάμεις της ανατροπής που είχε εκθρέψει η Γαλλική Επανάσταση» όπως αναφέρει το βιβλίο; (σελ. 11) Στη σελίδα 12 δίνεται μία απάντηση: «οι αρχές της εθνικής αυτοδιάθεσης και της λαϊκής κυριαρχίας».
Επίσης οι μαθητές μπορούν εύκολα να καταλάβουν ότι και ο Ναπολέων Βοναπάρτης υπήρξε απειλή για τη μορφή του κόσμου όπως ήταν το 1815.

Τρίτο βήμα
Ο ρόλος του Μέττερνιχ και των υπολοίπων εκφραστών του «παλαιού καθεστώτος» είναι η επιδίωξη τους να εμποδίσουν την εξέλιξη της ιστορίας, όπως αυτή έγινε αντιληπτή με τη σύγκριση των δύο χαρτών. Σε αυτό το γενικό πλαίσιο μπορούν να γίνουν κατανοητά το Συνέδριο και η Συνθήκη Ειρήνης της Βιέννης και η συγκρότηση της Ιερής Συμμαχίας (1815).

Τέταρτο βήμα
τα ιστορικά στοιχεία και οι λεπτομέρειες που παραθέτει η αφήγηση του βιβλίου μπορούν να προστεθούν γύρω από αυτούς τους άξονες που σχηματοποιούνται ως εξής:

Βασίλης Συμεωνίδης