Τετάρτη, 9 Δεκεμβρίου 2009

η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης στο νέο και στο παλιό βιβλίο ιστορίας της γ΄ λυκείου

Ενδιαφέρουσα σύγκριση ανάμεσα στον τρόπο που παρουσιάζεται η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης στο νέο και στο παλιό βιβλίο ιστορίας της γ΄ λυκείου.

Η παράλληλη παρουσίαση των δύο αφηγήσεων πυροδοτεί ενδιαφέρουσα συζήτηση. Οι μαθητές αντιλαμβάνονται ότι οι εκδοχές της ιστορίας αλλάζουν...

Α. το νέο βιβλίο

Η ταχεία προέλαση του ελληνικού στρατού στη Μακεδονία εξέπληξε τόσο τους μεν όσο και τους δε, ενώ η Βουλγαρία ανησύχησε ιδιαιτέρως για την τύχη της Θεσσαλονίκης. Ο αρχιστράτηγος και διάδοχος του ελληνικού θρόνου Κωνσταντίνος προήλασε ταχύτατα, ύστερα από προτροπή του Βενιζέλου, κατά της Θεσσαλονίκης, όπου έφτασε με ισχυρές δυνάμεις και αξίωσε από τον Τούρκο διοικητή Χασάν Ταχσίν πασά την παράδοση της πόλης την 27η Οκτωβρίου (π.η.).
(Ι. Κολιόπουλος, Κ. Σβολόπουλος, Ε. Χατζηβασιλέιου, Θ Νήμας, Χ. Σχολινάκη-Χελιώτη, Ιστορία του νεότερου και του σύγχρονου κόσμου, Αθήνα 2007, σελ. 69, 70)
.
.
Β. το προηγούμενο βιβλίο

Κάτω από την απειλή να καταληφθεί η Θεσσαλονίκη από τους Βούλγαρους και να δημιουργηθούν έτσι τετελεσμένα γεγονότα, η κυβέρνηση δίνει την εντολή προς την ηγεσία του ελληνικού στρατού να επιταχυνθεί η πορεία προς την πόλη. Αντίθετα ο διάδοχος Κωνσταντίνος ήθελε να κινηθεί ο στρατός προς το Μοναστήρι, όπου το ελληνικό εμπόριο ανθούσε. Γύρω από το θέμα αυτό εκδηλώνεται η πρώτη φανερή σύγκρουση μεταξύ Κωνσταντίνου και Βενιζέλου. Τελικά η Θεσσαλονίκη απελευθερώθηκε στις 27 Οκτωβρίου/ 9 Νοεμβρίου 1912 ύστερα από την αποφασιστική στάση που έδειξε ο πρωθυπουργός Ελ. Βενιζέλος απέναντι στον Κωνσταντίνο, ενώ οι βουλγαρικές δυνάμεις είχαν φτάσει προ των πυλών της πόλης.
(Β. Σκουλάτου, Ν. Δημακοπούλου, Σ. Κόνδη, Ιστορία, νεότερη και σύγχρονη, τ. β΄, Αθήνα, 2006, 39-41)

Επίσης, τα δυο κείμενα μπορεόυν να σχολιαστούν γλωσσικά. Συγκεκριμένα μπορούν να τεθούν οι ερωτήσεις:

1. Τι προβάλλεται στην πρώτη και τι στη δεύτερη αφήγηση; Ο δράστης ή το γεγονός;
2. Προβάλλεται κάποιο πρόσωπο στην πρώτη αφήγηση; Κρίνετε και τη δεύτερη αφήγηση με βάση το ίδιο κριτήριο;

(Αξιοποιούνται στοιχεία από το μάθημα της Έκθεσης – Έκφρασης της Β’ Λυκείου για την είδηση, τη χρήση της παθητικής ή ενεργητικής σύνταξης, την προβολή της είδησης, τη συντακτική σειρά των λέξεων κλπ)
.
Βασίλης Συμεωνίδης

Παρασκευή, 4 Δεκεμβρίου 2009

"γεωγραφικοί όροι και στερεότυπα"

Στη σελίδα 63 του βιβλίου αρχίζει το κεφάλαιο με τον τίτλο
«Εθνικά κινήματα στη νοτιοανατολική Ευρώπη».
Γράφει:
Ο γεωγραφικός χώρος και τα ιστοριογραφικά στερεότυπα.
Οι εθνικές ιστοριογραφίες των λαών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, καθώς και δυτικοί παρατηρητές και αναλυτές των εξελίξεων στην περιοχή, έχουν δημιουργήσει ορισμένα στερεότυπα για τις χώρες, τους λαούς και το ιστορικό παρελθόν της. Ο όρος «Βαλκάνια», άλλωστε, από ονομασία της οροσειράς του Αίμου έφτασε να σημαίνει περιοχή αστάθειας και συγκρούσεων, ενώ οι λαοί της θεωρείται ότι ρέπουν προς εξάρσεις εθνοφυλετικού χαρακτήρα και ότι είναι διαφορετικοί από τους λαούς της υπόλοιπης Ευρώπης.

Εδώ το βιβλίο θέτει το ενδιαφέρον ζήτημα της ιστοριογραφίας και μάλιστα με το ακόμη πιο ενδιαφέρον ζήτημα της περιοχής μας και του στερεότυπου για αυτήν. Η έμφαση που δίνεται φαίνεται και από την ερώτηση που θέτει το σχολικό βιβλίο στο τέλος του κεφαλαίου (σελ. 67).
«Να αναφερθείτε στα στερεότυπα που έχουν επικρατήσει σχετικά με τους λαούς και τις χώρες της Βαλκανικής Χερσονήσου και να εξηγήσετε γιατί δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα».

Και ακόμη περισσότερο ενδιαφέρον έχει η χρήση τριών διαφορετικών γεωγραφικών όρων για την ίδια περιοχή: νοτιοανατολική Ευρώπη, Βαλκάνια, οροσειρά του Αίμου. Από τη χρήση αυτών των όρων μπορεί να ξεκινήσει μια πολύ ενδιαφέρουσα και διδακτική κουβέντα.

(αυτή η σύντομη δημοσίευση απλώς ανοίγει το θέμα)


Βασίλης Συμεωνίδης