Σάββατο, 13 Μαρτίου 2010

Συμβολή στη συζήτηση για την έννοια του έθνους στην Ελλάδα, η περίπτωση του Ίωνα Δραγούμη

Στο σχολικό βιβλίο, όπως είναι λογικό και αναγκαίο, πολλές φορές τίθεται το ζήτημα του έθνους και εμμέσως το ζήτημα της εθνικής ταυτότητας και του περιεχομένου της.
Σε παλιότερη ανάρτηση με τον τίτλο χρήσεις της ιστορίας έγινε νύξη ακριβώς για το ρόλο της σχολικής ιστορίας να δίνει περιεχόμενο στην έννοια της εθνικής ταυτότητας. Παρόμοια εστίαση είχε το δημοσίευμα του Σαββάτου, 26 Σεπτεμβρίου 2009 με την Πρόταση διδασκαλίας για το κεφάλαιο του βιβλίου: «Το συνέδριο ειρήνης της Βιέννης 1814-15» (σελ. 9-12)

Στη συζήτηση εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα η γλώσσα και η θρησκεία. Ενδεικτικές είναι οι παρακάτω αναφορές.

Σελίδα 32: Η μικρή Ελλάδα της εποχής ήταν ο «αρραβώνας» του «περιούσιου λαού» με τον Κύριό του για τη μέλλουσα ολοκλήρωση της απελευθέρωσης όλων των Ελλήνων, σύμφωνα με μεταγενέστερη ευσεβή εθνική ευχή.
(Από το υποκεφάλαιο «Η έκβαση της επανάστασης» με το οποίο τελειώνει η ενότητα για την ελληνική επανάσταση)

Σελίδα 37: Στη διανόηση αυτής της εποχής ανήκει ο κορυφαίος εθνικός ιστοριογράφος Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ο οποίος υπήρξε από τους βασικότερους αρχιτέκτονες του σύγχρονου ελληνικού έθνους, θεμελιώνοντας την πολιτιστική συνέχεια του έθνους στο χώρο και στο χρόνο, με αδιάσειστο επιχείρημα την αδιάλειπτη συνέχεια της ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού.
(από το κεφάλαιο το ελληνικό κράτος και η εξέλιξή του 1830-1881)

Απέναντι σ’ αυτά τα κριτήρια, βρίσκεται η πολιτική απόψη του Ελ. Βενιζέλου, όπως διατυπώνεται στο παράθεμα της σελίδας 89: Το θρήσκευμα, η φυλή, η γλώσσα δεν δύνανται να θεωρηθούν ως βέβαιαι ενδείξεις εθνικότητος. Ο μοναδικός αλάνθαστος παράγων είναι η εθνική συνείδησις, δηλαδή η εσκεμμένη θέλησις των ατόμων όπως καθορίσουν την τύχην των και αποφασίσουν εις ποία εθνικήν οικογένεια επιθυμούν να ανήκουν. Ελ. Βενιζέλος.

Όμως, εκείνο το πρόσωπο που βρίσκεται στο μεταίχμιο και ζει δραματικά την νοηματοδότηση της εθνικής ταυτότητας στις αρχές του 20ου αι. ίσως είναι ο Ίων Δραγούμης. Το σχολικό βιβλίο τον συνδυάζει εύλογα με τον Μακεδονικό Αγώνα και έχει στη σελίδα 65 τη φωτογραφία του.

Όμως η παρουσία, η δράση και ο προβληματισμός του Ίωνα Δραγούμη ξεπερνούν το διάστημα που ήταν Πρόξενος στο Μοναστήρι. Ο παρακάτω σύνδεσμος οδηγεί σε κείμενο με τον τίτλο

Συμβολή στη συζήτηση για την έννοια του έθνους στην Ελλάδα, η περίπτωση του Ίωνα Δραγούμη.

Βασίλης Συμεωνίδης

Δευτέρα, 8 Μαρτίου 2010

o χάρτης της σελίδας 130

Στην πρώτη έκδοση του βιβλίου (2007) και στη σελίδα 130 υπήρχε ο παρακάτω χάρτης.


Όπως ήταν αναμενόμενο είχε γίνει αντικείμενο επικριτικών σχολίων, γιατί χρησιμοποιεί το τοπωνύμιο Μακεδονία στην περιοχή του σημερινού κράτους της ΠΓΔΜ.

Ο κ. Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, ένας από τους συγγραφείς είχε δηλώσει: «Ο συγκεκριμένος χάρτης, για το Ολοκαύτωμα, απεικονίζει μία παράνομη, απ’ άκρου εις άκρον ναζιστική Ευρώπη, στο πλαίσιο της οποίας συντελέστηκε το συγκεκριμένο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και η οποία ουδέποτε αναγνωρίστηκε από την Ελλάδα ή τη διεθνή κοινότητα. Αποτελεί ολίσθημα η απόδοση οποιασδήποτε αποδεικτικής αξίας στον παρανοϊκό αυτό σχεδιασμό». (http://www.alfavita.gr/typos/typos070912h.php)

Από την επόμενη χρονιά η λέξη «Μακεδονία» γράφτηκε με μικρότερα γράμματα και στη λεζάντα προστέθηκε ότι «Ο χάρτης αναπαριστά την πολιτική δομή της Ευρώπης που είχαν επιβάλει κατά τη διάρκεια της κυριαρχίας τους οι κατακτητές»

Έτσι, η λεζάντα διαμορφώθηκε ως εξής: «Χάρτης των κυριότερων ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης στη Γερμανία και την κατεχόμενη Ευρώπη, όπου θανατώθηκαν εκατομμύρια κρατούμενοι. Ο χάρτης αναπαριστά την πολιτική δομή της Ευρώπης που είχαν επιβάλει κατά τη διάρκεια της κυριαρχίας τους οι κατακτητές».

Αυτή η διευκρίνιση μάλλον μπερδεύει τα πράγματα. Τελικά, για ποιο λόγο παρατίθεται ο χάρτης; «Για να απεικονίσει τα κυριότερα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης ή την πολιτική δομή της Ευρώπης»; Και τα δύο, θα μπορούσε να είναι μια απάντηση.
Και σχετικά με τις ονομασίες: Αν ο χάρτης είναι ντοκουμέντο εποχής και ξενόγλωσσος που αποδόθηκε στα ελληνικά, έγραφε Deutschland, Germany ή Allemagne• Frankreich, France, ή France• Niederlande, Netherlands ή Pays-Bas• Lettland, Latvia ή Lettonie• Mazedonien, Macedonia ή Macédoine; Πάντως, ενδεικτικά, τα τέσσερα πρώτα ονόματα αποδόθηκαν με τις λέξεις που χρησιμοποιούμε για να ονομάσουμε συγκεκριμένες χώρες: Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία, Λετονία.


Πάντως η σχολική ιστορία τροφοδότησε πολλές συζητήσεις τα τελευταία χρόνια
(http://www.iospress.gr/ios2007/ios20070923.htm)

Τώρα, φαίνονται όλα κατά πως πρέπει να είναι. Δυο χρόνια μετά, επιβεβαιώνεται ότι όλα είναι όπως πρέπει να είναι. Πού είναι εκείνος ο «συνωστισμός» κριτικής εναντίον του βιβλίου της Ρεπούση;



Βασίλης Συμεωνίδης